dr Podlupszki Csaba Autor: dr Podlupszki Csaba Gastroenterolog

Zaparcia: dlaczego powstają i co możemy zrobić by nie mieć twardych stolców?

Zaparcia

Na temat zaparć rozmawiamy rzadko lub bardzo niechętnie, problem ten wciąż jest wstydliwy dla wielu osób. Tymczasem przypadłości tej nie można lekceważyć, ponieważ dotyczy niemal co trzeciej osoby. Mówmy o tym na głos, tak jak mówimy o innych problemach zdrowotnych, jak np. ból stawów, cukrzyca, rak, depresja, nadciśnienie, czy chociażby seks.

Najwyższy czas odłożyć na bok wstyd i mówić nawet siedem razy w tygodniu o wszystkich dolegliwościach jelitowych m.in. o zaparciach.

Według badań zaburzenia defekacji dotyczą wielu osób i choć odczuwają różne nieprzyjemne dolegliwości np. uczucie pełności, ból i ogólny dyskomfort, brak apetytu, to wciąż nie chcą o tym rozmawiać, ale powinny, ponieważ to temat niezmiernie ważny, dotyczący zdrowia, którego nie należy lekceważyć.

Bardzo często za występowanie uciążliwych zaparć odpowiedzialni jesteśmy my sami. Brak ruchu, niewłaściwa dieta o małej zawartości błonnika, niska podaż płynów i ogólne lekceważenie układu trawiennego to główne czynniki ryzyka rozwoju przewlekłych zaparć. Oczywiście powodów może być znacznie więcej i przyczyny mogą być też różne, ale te, które wymieniliśmy, są najczęstsze.

Jeśli chodzi o zaparcia, niestety nadal nie kładzie się nacisku na zapobieganie, ale częściej decydujemy się na tzw. „gaszenie ognia” i aby się ich szybko pozbyć, sięgamy po tabletki na zaparcia. Oczywiście od czasu do czasu można sobie w ten sposób pomóc, ale na dłuższą metę tego typu środki są najgorszym możliwym rozwiązaniem. Poznajmy kilka ważnych tematów dotyczących zaparć: zaparcia objawy, zaparcia przyczyny, zaparcia leki, zaparcia psychologia.

Co to są zaparcia?

bristol skala stolec

Odpowiedź na to pytanie nie jest zbyt prosta. Każdy z nas jest inny, tak więc i procesy trawienne nie przebiegają u wszystkich osób jednakowo. Dla jednego człowieka normą jest regularne wypróżnianie się kilka razy podczas dnia, a dla innego raz na dwa, trzy  dni. O zaparciu mówimy, gdy oddawanie stolca jest bolesne i odbywa się rzadziej niż dwa razy w tygodniu. Musimy również pamiętać, że przypadłość ta wielokrotnie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn, najczęstsze są zaparcia w ciąży, zaparcia u noworodka, ale cierpią na nie również osoby starsze.

Jeśli zaparcia nie pojawiają się z powodu jakichś poważnych dolegliwości  to przyczyną z pewnością jest zła dieta, ponieważ ma ona kluczowy wpływ na jelito i jest najczęstszym powodem nieregularnych wypróżnień. 

Czy spożywamy odpowiednią ilość błonnika? Pijemy dość płynów? Unikamy produktów zawierających dużo cukru, białej mąki i tłuszczu, albo to właśnie takie wchodzą w skład naszej codziennej diety? 
Większość ludzi niestety nie zwraca uwagi na to, co spożywa, a tymczasem właśnie tego typu produkty znacznie, spowalniają procesy trawienne.

O czym świadczą zaparcia?

Zaparcia są objawem, a nie chorobą, mogą być spowodowane czymkolwiek. Najczęściej jest to niezdrowe jedzenie i brak ruchu. Inne przyczyny to zespół jelita drażliwego, ciąża, niekontrolowane stosowanie środków przeczyszczających, podróże, zaburzenia hormonalne i uszkodzenie nerwów.

Rodzaje zaparć

Dokładna definicja zaparć przewlekłych określana jest według poniższych punktów, które określają tzw. III Kryteria  Rzymskie

O przewlekłych zaparciach można mówić w przypadku gdy niżej wymienione objawy trwają dłużej niż dwa miesiące:

  • co najmniej 25 procent  przypadków - stolec jest twardy, grudkowaty
  • co najmniej 25 procent  przypadków - uczucie niepełnego wypróżnienia
  • co najmniej 25 procent przypadków- pojawia się uczucie zablokowania odbytu
  • co najmniej 25 procent przypadków pojawia się potrzeba ręcznych manipulacji
  • mniej niż trzy wypróżnienia tygodniowo

 W takich przypadkach dalsze stosowanie środków przeczyszczających nie jest zalecane, ponieważ są one bardziej szkodliwe niż pożyteczne. Co więc stosować, zamiast leków? Skontaktuj się ze specjalistą, który zleci dokładniejsze badanie, ponieważ ważne jest wykluczenie uszkodzenia narządów lub jakichś poważnych chorób. Dowiemy się również o tym, które choroby mogą być przyczyną przewlekłych zaparć.

Zaparcia przypadkowe. Z pewnością każdy z nas przeżył sytuację życiową, która wywołała u niego uczucie niepokoju, strachu, napięcia. Nowa praca, podróż za granicę, zmiana miejsca zamieszkania. Lęk lub wstyd towarzyszący tym wydarzeniom co prawda mogą być przyczyną powstawania zaparć, ale w znacznym stopniu wpływa na nie styl życia i sposób odżywiania. Może to być spowodowane przez niektóre leki lub posiłki, a które to są? Przede wszystkim mięso, produkty piekarnicze, ciasta, czekolada, tłuste potrawy, dania typu fast food, które wymagają dłuższego czasu trawienia. Ta lista może być o wiele dłuższa. Kolejne czynniki odpowiedzialne za powstawanie zaparć to alkohol i kofeina, ponieważ pobierają wodę z organizmu.

Kiedy mamy do czynienia z przewlekłym zaparciem?
Niektóre osoby mają wypróżnienia trzy razy dziennie, inne raz lub dwa razy w tygodniu. Jeśli stolec nie będzie wydalony po upływie trzech lub więcej dni, uważa się to za zbyt długi czas. Po takim czasie stolec staje się twardszy, suchy i występują problemy z jego wydalaniem.

Przyczyny zaparć

niezdrowa dieta

Wcześniej wspomnieliśmy już o kilku, rodzajach zaparć, teraz poznajmy inne. Rozwój zaparć zależy od wielu czynników. Wpływ na to ma wiek, płeć, zdrowie (w tym zdrowie psychiczne) i niektóre z naszych nawyków. Najczęstszym jest jednak  niezdrowa dieta. Niestety, chociaż mamy dostęp do wielu zdrowych produktów, pozostajemy przy tych, do których przywykliśmy. Prawdopodobnie łatwiej jest kupić półprodukty lub iść do baru szybkiej obsługi niż zabijać czas w kuchni, gotując zdrowe posiłki. Chcąc zachować dobre zdrowie, należy koniecznie zadbać o swoją dietę. W barach szybkiej obsługi najczęściej sprzedawane są półprodukty, które zawierają mało błonnika, ale za to mnóstwo soli, cukru, białej mąki i konserwantów. Wiele osób niestety nie zdaje sobie sprawy z tego, że właśnie niedobór błonnika pokarmowego spowalnia perystaltykę jelit. Na skutek dłuższego zalegania w jelicie grubym z powodu niedoboru błonnika treść jelitowa ulega nadmiernemu zagęszczeniu - stolec staje się twardy, suchy, co jest jedną z głównych przyczyn powstawanie zaparć.

W związku z zaparciami należy wspomnieć także różne substancje chemiczne. Mamy na myśli zarówno dodatki do żywności, jak i leki. Istnieje wiele takich środków, które prowadzą do zaparć, należą do nich głównie: znieczulające, przeczyszczające, leki nasenne, leki antydepresyjne, środki uspokajające, leki zobojętniające kwasy, przeciwbólowe oraz leki na ciśnienie.

Trzeba też wspomnieć o innych chorobach, nie tylko o chorobach przewodu pokarmowego. Zaparcia mogą być też objawem takich chorób jak np. Leśniowskiego Crohna, zespół jelita drażliwego (IBS), zapalenie uchyłków, hemoroidy, stany zapalne  jelita grubego i odbytnicy. 

Zaparcia mogą występować również w przypadku jakiejś choroby ośrodkowego układu nerwowego, jak np. stwardnienie rozsiane, uszkodzenie pourazowe mózgu lub rdzenia kręgowego, guzy rdzenia kręgowego. Kolejną chorobą, która może objawiać się zaparciami może być cukrzyca, niedoczynność tarczycy, niedoczynność przysadki, guz chromochłonny. Zaparcie czasem może być sygnałem choroby tkanki łącznej, nerek, urazów kręgosłupa i przewlekłego stresu.

Przyczyną zaparć mogą być choroby miednicy mniejszej: nowotwory jajnika, macicy.

Ponadto zaparcia mogą być związane z osłabioną kurczliwością jelita grubego lub nieprawidłową czynnością struktur dna miednicy, która prowadzi do zalegania stolca w odbytnicy i trudności z jego wydalaniem.

Kolejnym czynnikiem jaki sprzyja występowaniu zaparć jest wiek. Zaparcia powstają u ludzi w wieku podeszłym  na skutek zwalniającej przemiany materii. Powodem tego jest fakt, że wśród osób starszych większość nie poświęca wystarczającej uwagi zdrowemu żywieniu, zwłaszcza osoby  mieszkające samotnie. Przyczyną zaparć u nich są zaburzenia motoryki jelita grubego, różne choroby, niewystarczająca produkcja enzymów trawiennych, niska aktywność ruchowa.

Zaparcia pojawiają się nie tylko u dorosłych, ale również należy wspomnieć zaparcia u dzieci a przede zaparcia u niemowlaka, które karmione jest sztucznym mlekiem, u niemowląt karmionych piersią, zaparcia występują rzadziej. Mleko matki zawiera ogromną ilość prebiotycznych oligosacharydów, które są pokarmem dla dobrych bakterii jelitowych, natomiast tłuszcz mleczny zmiękcza stolec.

Zaparcia mogą występować również wtedy, gdy dzieci przechodzą z pokarmów płynnych na pokarmy papkowate, a ich system jelitowy przystosowuje się do tego bardzo powoli, w wyniku czego procesy trawienne również są spowolnione. Dość często zaparcia zdarzają się u maluchów w okresie, kiedy zamiast pieluch uczymy dziecko do korzystania z nocnika. Małe dzieci nie oddają stolca, świadomie go zatrzymują, odczuwają lęk, co jeszcze bardziej nasila problem. U większego dziecka zaparcia mogą pojawiać się wówczas gdy zaczną uczęszczać do przedszkola, szkoły, pojawią się problemy z nauką i wiele innych sytuacji, którym towarzyszy lęk, tego typu zaparcia to tzw. zaparcia nawykowe.

Czy zaparcia mogą być niebezpieczne?

Najpoważniejszym i niestety najczęstszym powikłaniem przewlekłego zaparcia jest uszkodzenie jelit. Zaparcie oznacza, że stolec twardnieje w jelicie grubym, jego konsystencja jest  tak twarda, że nastaną problemy z jego wydalaniem . Może to spowodować niedrożność, zablokowanie jelit, pęknięcie błony śluzowej odbytu.

Skutki uboczne zaparć

Zalegające masy kałowe  są przyczyną nie tylko powstawania hemoroidów, ale i wielu innych poważnych dolegliwości. Gdy stolec nie zostaje wydalony z jelit wówczas przestają być absorbowane składniki odżywcze, zamiast tego w przewodzie pokarmowym  zaczną gromadzić się substancje toksyczne.

Twarde masy stolca powodują zranienia odbytu, natomiast w jelicie grubym na skutek zwiększonego ciśnienia powstają uwypuklenia tzw. uchyłki.

Uwypuklenia w jelitach powodują zaburzenia w oddawaniu stolca, a to prowadzi do stanów zapalnych i infekcji. U osób, które mają długotrwałe problemy z zaparciami, rośnie ryzyko podwyższonego ciśnienia oraz pojawienia się żylaków. Musimy wspomnieć o jeszcze jednej ważnej rzeczy. Poważne dolegliwości powstają również na skutek osadzonych w przewodzie pokarmowym substancji toksycznych: problemy z wchłanianiem składników odżywczych, niedobory składników odżywczych, problemy skórne, złe samopoczucie, częste bóle głowy, a także ryzyko pojawienia się pasożytów, które osiedlają się w niestrawionych resztkach jedzenia i żerują w naszym organizmie. Zaparciom często towarzyszą wzdęcia, które sprawiają, że osiągnięcie płaskiego brzucha stanie się niespełnionym snem.

Leczenie zaparć

leczenie zaparc

Jakie znamy sposoby leczenia? Jakich metod używają ludzie, by pozbyć się tego problemu? Jakie mamy leki na zaparcia? Z dziesięciu osób dziewięć sięga po środki przeczyszczające, ponieważ to szybki sposób na zaparcia. To jednak nie jest najlepsze rozwiązanie, ale pojawiające się reklamy na dostępne bez recepty dziesiątki różnych preparatów, leki na zaparcia, czopki na zaparcia, które są rzekomo bezpieczne, zachęcają do ich kupowania. Należy jednak wiedzieć, że tego typu środki co prawda pomogą, ale nie eliminują przyczyny, co więcej ich długotrwałe przyjmowanie nie jest całkiem bezpieczne i może prowadzić do groźnych dla zdrowia powikłań. Ponadto, każdy taki preparat uzależnia, a jego częste stosowanie zwiększa ryzyko odwodnienia organizmu, prowadzą do zaburzenia równowagi flory jelitowej, upośledzenia wchłaniania składników odżywczych, pojawiają się bóle brzucha, a częste stosowanie powoduje rozleniwienie jelit. Czyż nie brzmi to niebezpiecznie?

Przeciw zaparciom walczmy naturalnymi metodami, jedną z nich jest odpowiednia dieta na zaparcia oraz zwiększenie spożycia błonnika, ale ważne są również: przyjmowanie odpowiednich ilości płynów, regularne ćwiczenia i spożywanie probiotyków. Wyjaśnimy, dlaczego i jak pomagają oraz przedstawimy  najskuteczniejsze domowe sposoby na zaparcia u osób starszych, ale również naturalny sposób na zaparcia u niemowląt.  

Zwiększone spożycie błonnika. Spożywanie błonnika i pokarmów bogatych w błonnik przynosi ogromne korzyści zdrowotne. Jeśli chcemy sformułować to zwięźle i na temat, moglibyśmy powiedzieć, tylko tyle, że bez błonnika nikt nie może być zdrowy. Oprócz tego, że poprawia perystaltykę jelit, bierze udział w wielu innych procesach fizjologicznych, w tym we wzroście liczby dobrych bakterii. Błonnik zo najlepszy lek na zaparcia, ponieważ wspomaga przesuwanie się pokarmu w jelitach, zmniejsza możliwość wchłaniania substancji toksycznych, oczyszcza ściany jelit, zwiększa objętość treści jelitowej, co jest jednym z najlepszych leków na zaparcia. W wyniku niedoboru błonnika istnieje zwiększone ryzyko rozwoju wielu chorób: choroba wieńcowa, udar mózgu, nadciśnienie, cukrzyca, otyłość oraz różne zmiany chorobowe żołądka i jelit. Może dojść do zatrzymania wagi bądź przybierania kolejnych kilogramów i często rozwija się przewlekłe zaburzenie trawienia. Warto wzbogacić swoją dietę w duże ilości pokarmów będących źródłem błonnika. Prawie każdy posiłek można podawać ze smacznymi produktami zawierającymi błonnik. Od owoców i warzyw po produkty pełnoziarniste, każdy znajdzie coś dla siebie. Zaleca się również spożywanie psyllium, który jest w stu procentach czystym błonnikiem.  Dawka 5,1 grama przyjmowana dwa razy dziennie znacznie zwiększyła objętość i masę stolca, a także przyspieszyła ruchy jelit u 170 pacjentów z przewlekłymi zaparciami – informacja z medicalnewstoday.

Spożywanie płynów. Wciąż staramy się przypominać sobie  o konieczności picia wody na wiele sposobów, chociażby tak, że  dbamy o to, by mieć butelkę wody w torbie, na biurku czy w samochodzie. Pamiętajmy, że dziennie powinniśmy wypić 1,5 aż 2 litry płynów. Wodę tracimy z organizmu, oddychając, pocąc się, oddając mocz, dlatego tak ważne jest jej regularne uzupełnianie. Ponadto skutkiem niedoboru wody w organizmie mogą być również nawracające zaparcia. Woda pomaga oczyścić jelita z osadzonych resztek pokarmu. Przeciętny dorosły człowiek powinien wypić dziennie 2-3 litry wody, część tej ilości dostarczana jest do organizmu wraz z żywnością (warzywa, owoce, zupy, sosy, koktajle itd.)

Czy jogurt może być skuteczny w przypadku zaparć? Probiotyki często nazywane są „dobrymi” bakteriami. Mogą przyczynić się do przywrócenia zdrowia jelit i zmiękczenia stolca. Naukowcy odkryli, że spożywanie 180 ml jogurtu na śniadanie przez dwa tygodnie znacznie skróciło czas przejścia stolca przez jelita osób z przewlekłymi zaparciami.

Przyjmowanie  probiotyków. W przypadku przewlekłych zaparć szczególnie zalecane jest spożywanie probiotyków, czyli dobrych bakterii probiotycznych! Szczepy dobrych bakterii są niezbędnym składnikiem flory jelitowej, a tym samym przyczyniają się do utrzymania prawidłowego metabolizmu, produkcji enzymów trawiennych, zapobiegając jednocześnie zaparciom. Wszystkie dotychczasowe badania potwierdzają, że preparaty probiotyczne pomagają utrzymać równowagę mikroflory jelitowej, działają korzystnie przy wzdęciach, zmniejszając ilość gazów, wpływają korzystnie na pracę jelit i ułatwiają wypróżnianie.

Ziołowe  herbatki na zaparcia. Domowe sposoby na zaparcia obejmują szereg naturalnych metod - jedną z nich jest np. stosowanie ziół, co na zaparcia może okazać się wprost idealne. Warto stosować zioła na zaparcia, herbatki  z roślin, które mają działanie przeczyszczające, eliminują skurcze i rozluźniają stolec. Należy wiedzieć, że tego typu herbatki na każdego pacjenta działają inaczej. Zalecamy, aby na początek wybrać  bardziej łagodne ziołowe środki przeczyszczające, do których należy: mniszek lekarski, kwiat akacji, rumianek lub mięta. Silniejsze działanie przeczyszczające ma aloes, kora kruszyny i senes. Kolejnymi skutecznymi roślinami zwalczającymi zaparcia są: nasiona babki jajowatej,  kozieradka pospolita, suszone śliwki, bazylia, pokrzywa, rumianek i siemię lniane na zaparcia. Przed ich zastosowaniem warto poradzić się lekarza lub farmaceuty i koniecznie wspomnieć o ewentualnych dolegliwościach, na które rośliny lecznicze mogłyby mieć zły wpływ. 

Oczyszczanie jelit. W przypadku powtarzających się zaparć koniecznie należy przeprowadzić kurację oczyszczającą jelita. Kuracja polega na oczyszczeniu ściany jelit z zalegających resztek pokarmowych, a układ pokarmowy wreszcie sobie „odpocznie”. Inną zaletą czystych jelit jest to, że poprawi się wchłanianie składników odżywczych, trawienie będzie bardziej skuteczne i zostanie przywrócona równowaga flory jelitowej, co ma korzystny wpływ na układ odpornościowy, ponieważ 70% komórek odpornościowych znajduje się w jelicie, a zatem stan flory jelitowej bezpośrednio wpływa na układ odpornościowy. Zrównoważona flora jelitowa pomoże zapobiegać stanom zapalnym przewodu pokarmowego, chorobie nowotworowej jelita grubego i zachowaniu zdrowia błony śluzowej jelit, jako i całego ciała.

Olej parafinowy na zaparcia. Często słyszymy, że olej parafinowy, który można otrzymać bez recepty, jest skuteczną pomocą na uciążliwe zaparcia. Jego zastosowanie nie zawsze jest bezpieczne, ponieważ to pochodna ropy naftowej, która ma działanie drażniące na błonę śluzową jelit i wpływa niekorzystnie na wchłanianie niektórych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, co więcej, jeśli dostanie się do dróg oddechowych, może spowodować ciężki stan zapalny. Bardzo skuteczny może okazać się i inny olej na zaparcia np. olej rycynowy zaparcia, jak również syrop na zaparcia oraz soda oczyszczona na zaparcia.

Jak masować brzuch w przypadku zaparć?

Brzuch najlepiej oklepywać i masować w pozycji leżącej. Odpręż się i zacznij delikatnie  masować od prawej dolnej części brzucha. Wykonuj powolne ruchy okrężne - tak jak biegną jelita, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Do masażu brzucha można użyć jakiegoś naturalnego olejku lub kremu.

Źródła: 

https://www.theromefoundation.org/assets/pdf/19_RomeIII_apA_885-898.pdf

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4291444/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3206558/

https://sciencebasedmedicine.org/constipation-myths-and-facts/

https://www.medicalnewstoday.com/articles/318707.php

Na podstawie historii Twoich wyszukwań polecamy Ci poniższe produkty.
Slim Tea
Slim Tea

Mieszanka 13 specjalnie dobranych ziół. Wspomaga prawidłową pracę jelit i zapewnia regularny stolec. Nie zawiera kofeiny.

55 zł
Szczegóły
Włożę do koszyka
Clean Inside Program
Program CleanInside

Program oczyszczania jelit Clean Inside składa się z trzech produktów, wypracowanych specjalnie w celu jak najdokładniejszego i jak najbardziej naturalnego oczyszczania jelit.

269 zł
Szczegóły
Włożę do koszyka
Swiss Probiotix Max
Swiss Probiotix Max

Doskonale wspomaga funkcjonowanie układu trawiennego i układu odpornościowego, każda kapsułka zawiera 25 miliardów żywych kultur i 12 starannie wyselekcjonowanych szczepów bakterii probiotycznych.

124 zł
Szczegóły
Włożę do koszyka
NaturalSwiss =
Produkty razem:
0